ئەم چوار میوەیە موعجیزە دروستدەکەن

پێلڤین بولگاک شارەزا لە زیندەوەرناسی و جوانکاریی، باسی میوەکانیی ئەم وەرزەمان بۆ دەکات و سوودە سەرسوڕهێنەرەکانیمان بۆ ڕوون دەکاتەوە.

شیلک: ڤیتامینA,B,C, و کالیسیۆم وئاسن وفۆلیک ئەسیدی تێدایە کە بۆ خوێن باشە،هەروەها بڕێکی زۆر کانزا و ڕیشاڵی تیَدایە. تێکەڵکردنی شیلک لەگەڵ ئاوو غەرغەرەپێکردنی دەبێتە هۆی پاراستنی دەم و ددان لە خراپبوون.

هەڵووژە: وزەو هێز دەدات بە جەستە، بۆ کەمخوێنی باشەوئیشتیها دەکاتەوەو یارمه‌تی هەرسکردن دەدات. دەبێتە یارماتیدەر بۆ کردنەدەرەوەی ماده‌ زیانباخشەکان لە جەستە، بۆ رۆماتیزما باشە، ڤیتامینەکانی C,B ،فۆسفۆر و پۆتاسیۆم و ماگنیسیۆمی تیَدایە.

ئاڤۆکادۆ:ڕیشاڵ و ڤیتامینەکانی,E A,B,C تێدایە،هەروەها پۆتاسیۆمیشی تیدایە،سەرەڕای بونی مادەی کۆلۆجین کە دەبێتە هۆی پاراستنی پێست لە پیربوون.

چوالە: ڤیتامینەکانی A,E و پرۆتین و ئاسن و فسفۆری تێدایە و بڕێك چەوری تێدایە،هەروەها دەوڵەمەندیشە بە مادە دژە ئۆکسیدەکان. هەموو ڕۆژێ خواردنی مشتێک چوالە پێداویسییەکانی ڕۆژانەت پڕ دەکاتەوەو لە زۆرێک لە شێر پەنجە ترسناکەکان بە دوورت دەگرێت. دەبێتە هۆی چاكکردنەوەی کۆ ئەندامی دەمارو پاراستن لە نەخۆشیەکانی سینگ و پێشگر دەبێت لە تووشبوون بە نەخۆشیەکانی گورچیلەو کۆئەندامی میز. هەروەها دەبێتە هۆی زیادکردنی شیر لە ئافرەتی دووگیاندا و یارمەتی زوو گەشەکردنی منداڵی شیرەخۆرە دەدات.

هه‌روه‌ها کۆلسترٶل کەم دەکاتەوە‌و دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی جەڵتەی دڵ بە ڕێژەی %٥٠، ڕێگرە لە ڕەقبوونی خوێنبەرەکان وپه‌ستانی خویَنیش کەم دەکاتەوە.

خةندان

قژ درێژترین ژنی جیهان

سایتی “گیونس وۆرد” بڵاوی كرده‌وه‌ كه‌ ژنێكی 54 ساڵانی چینی وه‌ك قژدرێژترین ژنی جیهان ناوی له‌ كتێبی “گینس”دا تۆمار ده‌كرێ.

ئه‌م ژنه‌ كه‌ ناوی “زی كویپی”یه‌ له‌ ته‌مه‌نی 13 ساڵییه‌وه‌ قژی نه‌بڕوه‌ته‌وه‌و ئێستا درێژی قژی 5.6 مه‌تره‌. كویپی ده‌ڵێ كه‌ زۆر خزمه‌تی قژی ده‌كا و له‌ كاتی رۆیشتیشدا نه‌فه‌رێك یارمه‌تی ده‌دات و قژی بۆ هه‌ڵده‌گرێ.

NRT

شووتی ڤیاگرایە

 شووتی چەند مادەیەكی تێدایە كە هەمان كاریگەری ڤیاگرای هەیە لەسەر چالاككردن و فراوانكردنی سوڕی خوێن و زیادكردنی چالاكی سێكسی.

لێكۆلەران ئاماژە بەوە دەكەن كە مادەی ڤیۆی خۆراكی لە شووتیدا هەیە، كە لایكۆبین و بێتا كارۆتین و سترالینی تێدایە، پێكەوە هانی روودانی كارلێكی باش دەدەن لە لەشی مرۆڤدا. لێكۆلەران هەروەها دەڵێن ماددەی سترالین ئەو توانایەی هەیە سوڕی خوێن فراوان بكات، هەروەك چۆن ڤیاگرا دەیكات.

كاتێك كەسێك شووتی دەخوات، سترالین دەگۆڕێ بۆ ترشی ئەمینی ئارگنین، ئەویش سوڕی خوێن چالاكدەكات و كۆئەندامی بەرگری لەش بەهێزدەكات.

جیاوازی شووتی لەگەڵ ڤیاگرا ئەوەیە، وەك ئەو تەنیا تاكە ئەندامێكی لەش چالاك ناكات، بەڵكو سوڕی خوێن بەگشتی بەهێز دەكات بەبێ روودانی هیچ كاریگەرییەكی لاوەكی.

زانایان رێژەیەكی گەورەی ماددەی سترالینیان لە توێكڵی شووتیدا دۆزیوەتەوە، بەڵام لەبەرئەوەی توێكڵی شووتی لەگەڵ كڕۆكەكەیدا ناخورێ، بۆیە زانایان دەیانەوێ لە توێكڵی شووتی ماددەی سترالین بە خەستییەكی بەرز بەرهەمبێنن.

93%ی پێكهاتەی شووتی ئاوە، ئەوەش لەش لە وشكبوونەوەی وەرزی هاوین دەپارێزێ، لێكۆڵینەوەیەكی ئەمریكیش ئاماژە بەوە دەدات میوەی هاوینەی شووتی ماددەیەكی تێدایە هەمان كاریگەری حەبی ڤیاگرای هەیە، كە پیاوان بۆ لاوازی سێكسی بەكاریدێنن.

لێكۆلینەوەكە لەلایەن سەنتەری باشكردنی سەوزەو میوەی سەر بە زانكۆی تێكساسەوە ئەنجامدراوەو ئاشكرایكردووە مادەی سروشتی لەنێو شووتیدا هەیە كە بۆ تەندروستی خێزان گرنگە، لەوانەش لیكۆبین و بێتا كارۆتین.

هەروەها لێكۆلێنەوەكە ئاشكراشیكردووە لە بەشی دەرەوەی شووتیدا سترالین هەیە، ئەویش بە یارمەتی ترشە ئەمینیەكان كاریگەری باشی دەبێ لەسەر دڵ و سوڕی خوێن، هەروەها پارێزگاریش لە توانای كۆئەندامی بەرگری دەكات.

پرۆتیـــــــن 0.5%، چەورییـــەكان 0.2%، هەروەها كاربۆهێدرایت 6.9%ی پێكهاتەكانی شووتــــــــین و 21 گەرمــۆكەی خۆراكی بە لەش دەبەخشن.

وەزارەتــــــــی كشتوكاڵی ئەمریكی بەهۆی لێكۆڵینەوەیەكەوە هۆشداریدا لە خواردنی شووتی كاتێك لە پلەی گەرمی زۆر نزمدا هەڵگیرابێ، ئەویش بەهۆی ئەوەی زۆربەی بەها خۆراكییەكانی خۆی لەدەستدەدات، بۆیە واباشترە لە پلەی گەرمی ژووردا هەڵبگیرێت.

دەشڵێن واباشترە لەكاتی كڕینی شووتیدا دەستی پێدا بكێشرێت و ئەگەر دەنگێكی كپی لێوەهات ئەوە نیشانەی ئەوەیە ناوەكەی نەبووەتە ئاو و بەرهەمێكی سووری بە لەزەتی تێدایە.

رووداو

ئه‌و رێگایانه‌ی‌ كێش داده‌به‌زێنن

رۆژ به‌رۆژ ژماره‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ زیاد ده‌كات كه‌ له‌گرنگی‌ ته‌ندروستی‌ له‌ش تێده‌گه‌ن، له‌به‌رامبه‌ریشدا ژماره‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ زیاد ده‌كات كه‌ گیرۆده‌ی‌ قه‌ڵه‌وی‌‌و زیادبوونی‌ كێش ده‌بنه‌وه‌، به‌پێی‌ نوێترین توێژینه‌وه‌ش ئێستا تێكرای‌ ته‌مه‌نی‌ مرۆڤ به‌رێژه‌ی‌ چوار كیلۆگرام زیادی‌ كردووه‌ به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ‌ ده‌ساڵی‌ رابردوودا، ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌ كه‌ هۆشیاری‌ خه‌ڵك له‌به‌رزبوونه‌وه‌ی‌ به‌رده‌وامدایه‌.

توێژینه‌وه‌كان ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن كه‌ شێوازی‌ ته‌مه‌ڵی‌ له‌ژیانی‌ مرۆڤدا بووه‌ته‌ مایه‌ی‌ زیادبوونی‌ كێش، ئه‌و ئامێرانه‌ی‌ ئێستا هه‌ن هه‌موو ئه‌ركێكیان له‌كۆڵی‌ مرۆڤ كردووه‌ته‌وه‌، وه‌ك ئه‌سانسۆرو ئامێری‌ كۆمپیوته‌رو ریمۆت كۆنترۆڵ‌، چونكه‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ واده‌كه‌ن مرۆڤ به‌بێ ماندووبوون كاره‌كانی‌ رابپه‌ڕێنێت‌و كه‌مترین وزه‌ سه‌رف بكات، ئێستا له‌كۆمه‌ڵگایه‌كدا ده‌ژین كه‌ پڕه‌ له‌و خواردنانه‌ی‌ ده‌بنه‌ مایه‌ی‌ قه‌ڵه‌وكردنی‌ مرۆڤ، ئێستا ئێمه‌ زۆر كه‌متر له‌باوو باپیرانمان وزه‌ سه‌رف ده‌كه‌ین.
ئێمه‌ رۆژانه‌ بڕێكی‌ زۆرتر خواردن ده‌خۆین‌و كه‌متر ده‌جوڵێین، ئۆتۆمبێله‌كانی‌ خۆمان‌و پاس هه‌موو رێگاكانی‌ بۆ كورت كردوینه‌ته‌وه‌، له‌گه‌ڵ‌ هه‌موو ئه‌مانه‌شدا چوار رێگا هه‌ن كه‌هاوكاری‌ مرۆڤ ده‌كه‌ن بۆ دابه‌زینی‌ كێش.

یه‌كه‌م: پارێز
زۆربه‌ی‌ كات ئه‌م رێگایه‌ شكست ده‌هێنێت، چونكه‌ له‌سه‌دا هه‌شتاو نۆی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ ئه‌م رێگایه‌ ده‌گرنه‌به‌ر، له‌كۆتایدا هه‌مان كێشی‌ جارانیان بۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، گرنگی‌ له‌دابه‌زینی‌ كێش نییه‌، به‌ڵكو له‌وەدایه‌ بتوانیت پارێزگاری‌ له‌هه‌مان كێش بكه‌یت، له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌شدا پارێز چاره‌سه‌رێكی‌ كورت خایه‌نه‌، زۆربه‌ی‌ مرۆڤه‌كان پاش ئه‌وه‌ی‌ ده‌گه‌نه‌ ئه‌و ئامانجه‌ی‌ مه‌به‌ستیانه‌، سه‌ر له‌نوێ‌ ده‌ست ده‌كه‌نه‌وه‌ به‌خواردنی‌ زۆرو كێشیان ده‌گاته‌وه‌ ئاستی‌ جاران.

دووه‌م: راهێنانی‌ وه‌رزشی‌
له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌ی‌ بۆ هه‌ندێ‌ كه‌س به‌چاره‌سه‌رێكی‌ زۆر قورس ده‌زانرێت، به‌ڵام كاریگه‌رییه‌كی‌ ئێجگار گه‌وره‌ی‌ هه‌یه‌ بۆ دابه‌زینی‌ كێش، زۆربه‌ی‌ به‌رنامه‌ی‌ راهێنانه‌ وه‌رزشییه‌كان له‌سه‌ره‌تاوه‌و له‌ماوه‌ی‌ دوانزه‌ بۆ هه‌ژده‌ هه‌فته‌ی‌ یه‌كه‌مدا له‌سه‌دا دووی‌ چه‌وری‌ له‌ش كه‌م ده‌كه‌نه‌وه‌، له‌هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا ده‌بێت ئارام بگرین‌و په‌له‌ نه‌كه‌ین، چونكه‌ ئه‌نجامه‌كان كاتیان ده‌وێت.

سێهه‌م: پارێزو راهێنان:
ئه‌مه‌یان باشترین‌و سه‌ركه‌وتووترین رێگایه‌ بۆ نه‌هێشتنی‌ چه‌وری‌ له‌ش، ئه‌گه‌ر بتوانیت پابه‌ند ببیت به‌به‌رنامه‌یه‌كی‌ رێك‌و پێكی‌ پارێزو له‌كاتی‌ خۆیاندا راهێنانه‌ وه‌رزشییه‌كان بكه‌یت، دڵنیابه‌ له‌وه‌ی‌ ئه‌نجامێكی‌ زۆر گرنگت ده‌ست ده‌كه‌وێت.

نه‌شته‌رگه‌ری‌:
ئه‌مه‌ دواترین رێگایه‌ له‌دابه‌زینی‌ كێشداو پسپۆڕان رێنمایی‌ ده‌كه‌ن كه‌ ئه‌گه‌ر هیچ یه‌كێك له‌چاره‌سه‌ره‌كانی‌ تر ئه‌نجامی‌ نه‌بوو، دوای‌ هه‌موویان په‌نا ببه‌ره‌ به‌ر نه‌شته‌رگه‌ری‌ لێكردنه‌وه‌ی‌ چه‌وری‌ له‌ش، چونكه‌ ئه‌م رێگایه‌ له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌ی‌ تێچوونی‌ زۆره‌، هه‌مان كات مه‌ترسی‌ ئه‌وه‌ هه‌یه‌ ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كه‌ ئاگاداری‌ خواردنی‌ خۆی‌ نه‌بێت به‌ره‌ به‌ره‌ بچێته‌وه‌ دۆخی‌ جارانی‌.
بۆیه‌ شاره‌زایان رێنمایی‌ ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ رۆژانه‌ ماوه‌ی‌ بیست بۆ شه‌ست خوله‌ك راهێنان بكه‌یت، ئه‌مه‌ش له‌هه‌فته‌یه‌كدا پێنج تا حه‌وت رۆژ ئه‌نجامی‌ بده‌یت، ئه‌وجا به‌ئاسانی‌ ئه‌نجامه‌كه‌یت ده‌ست ده‌كه‌وێت‌و هه‌ست به‌دابه‌زینی‌ كێشت ده‌كه‌یت، ئه‌گه‌ر كه‌سێكیشیت تازه‌ ده‌ستت داوه‌ته‌ راهێنانی‌ وه‌رزشی‌، ده‌بێت بۆ ماوه‌ی‌ دوو مانگ هێدی‌ هێدی‌ راهێنانه‌كان بكه‌یت، تا ئه‌گه‌یته‌ ئه‌و ئاسته‌ی‌ توانای‌ به‌رده‌وامی‌‌و درێژخایه‌نیت هه‌بێت.
ئه‌وه‌ش بزانه‌ راهێنانه‌كانی‌ وه‌ك پیاسه‌و راكردن‌و سواربوونی‌ پاسكیل‌و مه‌له‌كردن‌و راهێنانه‌ هه‌واییه‌كان ئێجگار كاریگه‌رن، گرنگ ئه‌وه‌یه‌ بتوانیت به‌رده‌وام بیت‌و به‌زوویی‌ دانه‌بڕێت، هه‌روه‌ها راهێنانه‌كانی‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ قورسایی‌‌و به‌كارهێنانی‌ ئامێری‌ تایبه‌ت گرنگن بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ چه‌وری‌ زیاتر، ئه‌گه‌ر ئه‌و بڕیاره‌شتدا ته‌نها ئه‌و راهێنانه‌ی‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ قورسایی‌ بكه‌ كه‌ تایبه‌تن به‌توانه‌وه‌ی‌ چه‌وری‌ له‌چه‌ند جێگه‌یه‌كی‌ له‌شدا.
ژه‌مه‌كانی‌ خۆراكت دابه‌ش بكه‌ بۆ پێنج ژه‌می‌ كه‌م، له‌سه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌شه‌وه‌ خواردنه‌وه‌ی‌ ئاوت بیر نه‌چێت، رۆژانه‌ بڕێكی‌ زۆر ئاو بخۆره‌وه‌، چونكه‌ كاریگه‌ری‌ گه‌وره‌ی‌ هه‌یه‌.

ئاويزه

ده‌زانیت كێ‌ بلوتوسی‌ داهێنا؟

یاپ هارتسنی‌ هۆڵه‌ندی‌ داهێنه‌ری‌ بلوتوسه‌و له‌ته‌مه‌نی‌ 49 ساڵیدایه‌و له‌گوندی‌ ئیمێن ژیان به‌سه‌ر ده‌بات.

ده‌ركه‌وتنی‌ بولتوس ساڵی‌ 1994 شۆڕشێكی‌ راسته‌قینه‌ بوو، ساڵی‌ 2010 زیاتر له‌دو ملیار ئامێر كه‌ به‌بلوتوس كاریان ده‌كرد له‌جیهاندا فرۆشران.
ناوی‌ بلوتوس ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ناوی‌ پاشایه‌كی‌ دانیماركی‌ به‌ناوی‌ (هارۆلدی‌ یه‌كه‌م) كه‌ به‌هارۆلدی‌ ددان شین (بلوتوس) به‌ناوبانگ بوو. ئه‌م پاشایه‌ توانی‌ نه‌ته‌وه‌ جیاجیاكانی‌ ئه‌سكه‌نده‌نافیا كۆبكاته‌وه‌و بلوتوسیش له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ ته‌كنه‌لۆژیا جیاجیاكان به‌یه‌كه‌وه‌ ده‌به‌ستێته‌وه‌ ئه‌م ناوه‌ی‌ لێنراوه‌.
هارستن به‌ هۆی‌ ئه‌م داهێنانه‌وه‌ كاندیدكراوه‌ بۆ وه‌رگرتنی‌ خه‌ڵاتی‌ چاوی‌ ئه‌وروپا. ئه‌م خه‌ڵاته‌ له‌لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ تۆماری‌ داهێنانه‌كانی‌ ئه‌وروپاوه‌ له‌مانگی‌ داهاتودا له‌ كۆپنهاگن ده‌درێته‌ براوه‌ی‌ خه‌ڵاته‌كه‌.

ئاويزة

منداڵه‌كه‌ت چۆن هه‌ستی‌ خۆی‌ ده‌رده‌بڕێت؟

منداڵ‌ ناتوانێت له‌رێی‌ وشه‌وه‌ باسی‌ هه‌ست‌و سۆزی‌ خۆی‌ بكات، بۆیه‌ زۆرجار په‌نا ده‌باته‌ به‌ر گریان‌و توڕه‌بوون‌و پێكه‌نین، بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و هه‌سته‌ ده‌رببڕن كه‌ له‌ناخیاندایه‌، شاره‌زایانیش ئه‌وه‌ باس ده‌كه‌ن كه‌ ئه‌و ده‌ربڕینانه‌ی‌ منداڵ‌ زۆر گرنگه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ببێته‌ خاوه‌نی‌ په‌روه‌رده‌یه‌كی‌ ته‌ندروست‌و به‌باشی‌ گه‌شه‌ بكات.

ئێمه‌ هه‌ر له‌منداڵیمانه‌وه‌ هه‌ست به‌توڕه‌بوون‌و ترس‌و دڵخۆشی‌‌و گه‌رموگوڕی‌ ده‌كه‌ین، ئه‌مه‌ هه‌ست‌و سۆزی‌ ئێمه‌یه‌، بۆیه‌ كه‌سانی‌ شاره‌زا له‌بواری‌ په‌روه‌رده‌ی‌ منداڵ‌‌و پزیشكه‌كانیش رێنمای‌ ده‌كه‌ن كه‌ ئه‌و ترس‌و توڕه‌ییه‌ی‌ منداڵه‌كه‌ت قبوڵ‌ بێت‌و هانی‌ بده‌یت بۆ ئه‌وه‌ی‌ ده‌ری ببڕێت.

دڵخۆشی‌
دایكه‌ سه‌یركه‌ ئه‌ها چه‌ند جوانم! ئه‌مه‌ ئه‌و دڵخۆشییه‌یه‌ كه‌ منداڵه‌كه‌ت له‌كاتی‌ له‌به‌ركردنی‌ پانتۆڵێك یان عه‌زییه‌كی‌ تازه‌ ده‌ری‌ ده‌بڕێت‌و پێی‌ خۆشه‌ دایكیشی‌ به‌هه‌مان شێوه‌ دڵی‌ خۆش بێت، بۆیه‌ له‌م كاته‌دا له‌سه‌ر دایك پێویسته‌ هانی‌ كچه‌كه‌ی‌ بدات‌و هه‌مان هه‌ست ده‌رببڕێت، به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ناكرێت گاڵته‌ی‌ پێبكات یان ره‌خنه‌ی‌ لێبگرێت، هه‌موو كاتێكیش كه‌ منداڵ‌ كارێكی‌ باش ده‌كات‌و ده‌زانێ‌ به‌و شێوه‌یه‌یه‌ كه‌ دایك‌و باوكی‌ پێیان خۆشه‌، ئه‌وا حه‌ز ده‌كات ده‌ریببڕێت‌و ئه‌وه‌یان بۆ ده‌رده‌خات كه‌ كارێكی‌ كردووه‌ به‌دڵی‌ ئه‌وانه‌.
مافی‌ منداڵه‌ به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك ده‌یه‌وێت هه‌ستی‌ دڵخۆشی‌ خۆی‌ ده‌رببڕێت، ناكرێت به‌هیچ شێوه‌یه‌ك دایك‌و باوك رێی‌ لێبگرن‌و به‌زۆر بیانه‌وێت ئه‌و هه‌سته‌ی‌ بشارنه‌وه‌، هێشتا كاتی‌ زۆر ماوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ فێرببێت دڵخۆشییه‌كانی‌ بۆخۆی‌ هه‌ڵگرێت یان له‌شوێنی‌ گونجاودا ده‌ریببڕێت‌و سه‌رنجی‌ كه‌سانی‌ تر به‌لای‌ خۆیدا رانه‌كێشێت، ئه‌وه‌ی‌ له‌سه‌ر تۆیه‌ ئه‌وه‌یه‌ هه‌موو كاتێك كه‌ منداڵه‌كه‌ت دڵخۆش بوو زیاتر هانی‌ بده‌یت، به‌ڵام هه‌وڵبده‌ ورده‌ ورده‌ فێری‌ بكه‌یت ئه‌و هه‌سته‌ی‌ رێكبخات، له‌كاتێكدا هه‌ستت كرد ئه‌و هه‌سته‌ گه‌رموگوڕییه‌كی‌ زۆر ده‌دات به‌منداڵه‌كه‌ت‌و به‌رنامه‌ی‌ ژیانی‌ تێك ده‌دات، وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی‌ كه‌م خه‌وی‌، ئه‌و كاتانه‌ هه‌وڵی‌ له‌گه‌ڵ‌ بده‌ ده‌ربڕینی‌ خۆشییه‌كه‌ی‌ بۆ كاتێكی‌ تر دوابخات.

خه‌فه‌ت‌و بێزاری‌
ئه‌وه‌ چییه‌ سه‌گه‌كه‌ت مردووه‌؟ یان ئه‌وه‌ چییه‌ بوكه‌كه‌ت شكاوه‌؟ هیچ خه‌فه‌ت مه‌خۆو مه‌گری‌ ئه‌وه‌ی‌ پێ ناوێ‌! ئه‌مه‌ ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌یه‌ كه‌ زۆربه‌ی‌ جار له‌دایكانه‌وه‌ ده‌بیسترێت‌و ده‌یانه‌وێ‌ به‌و هۆیه‌وه‌ دڵی‌ منداڵه‌كه‌یان بده‌نه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ بزانه‌ ئه‌مه‌ رێگه‌یه‌كی‌ سه‌ركه‌وتوو نییه‌، چونكه‌ گریان‌و هه‌ستكردن به‌خه‌فه‌ت‌و بێزاری‌ رێگایه‌كی‌ نموونه‌ییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ منداڵه‌كه‌ت هه‌سته‌كانی‌ خۆی‌ بخاته‌روو، پاش ئه‌وه‌ش فێرده‌بێت ئه‌و په‌ڕیه‌ هه‌ڵباته‌وه‌و بچێته‌ قۆناغێكی‌ تره‌وه‌.
ئه‌وه‌ بزانه‌ زۆر زه‌حمه‌ته‌ بۆ منداڵ‌ بتوانێت هه‌ستی‌ گریان‌و خه‌فه‌ت‌و بێزاری‌ له‌ناخی‌ خۆیدا بهێڵێته‌وه‌و ده‌ری نه‌بڕێت، بۆیه‌ باشتره‌ له‌و كاتانه‌دا هانی‌ بده‌یت ئه‌و هه‌سته‌ نه‌شارێته‌وه‌، هه‌ندێ‌ له‌كه‌سوكاره‌كان ده‌ڵێن نایانه‌وێت منداڵه‌كه‌یان ئازار بچێژێ‌ بۆیه‌ له‌كاتی‌ خه‌فه‌ته‌ گه‌وره‌كه‌ندا بۆ له‌ده‌ستدانی‌ شتێك داوایان لێده‌كه‌ن نه‌گرین، به‌ڵام پێچه‌وانه‌كه‌ی‌ راسته‌، چونكه‌ كه‌ منداڵ شتێكی‌ گه‌وره‌ له‌ده‌ست ده‌دات پێویستی‌ به‌وه‌یه‌ له‌رێی‌ گریانه‌وه‌ كه‌مێك له‌ئازاره‌كانی‌ كه‌م بكاته‌وه‌، به‌ڵام له‌جیاتی‌ ئه‌وه‌ فێری‌ منداڵه‌كه‌ت بكه‌ كه‌ به‌هه‌مان شێوه‌ی‌ خۆشییه‌كان، ناخۆشییه‌كانیش قبوڵ‌ بكات‌و تێی‌ بگه‌ێنه‌ كه‌ ژیان پڕه‌ له‌ناخۆشی‌.

ترس
منداڵ‌ به‌ته‌نها ناتوانێت به‌سه‌ر ترسه‌كانیدا زاڵ‌ ببێت، هه‌ستی‌ ترسان له‌لای‌ منداڵ‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ژینگه‌ی‌ ده‌ورووبه‌ریه‌وه‌ هه‌یه‌و كه‌سوكاره‌كه‌ی‌ ده‌توانن ورده‌ ورده‌ ترسی‌ له‌لا بڕه‌وێننه‌وه‌و ئه‌وه‌ی‌ تێبگه‌ێنن كه‌ هه‌موو كه‌سێك مافی‌ خۆیه‌تی‌ بترسێت‌و پێویسته‌ بشترسێت، به‌ڵام نابێت ئه‌و ترسه‌ به‌جۆرێك ته‌شه‌نه‌ بكات كه‌ ژیانی‌ لێ‌ تێك بدات، بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر منداڵه‌كه‌ت وتی‌ دایكه‌ وه‌حشێكی‌ گه‌وره‌ له‌ژووره‌كه‌ماندایه‌، گوێی‌ لێبگره‌و هه‌وڵبده‌ دڵنه‌وایی‌ بده‌یته‌وه‌ له‌جیاتی‌ ئه‌وه‌ی‌ گاڵته‌ی‌ پێبكه‌یت، ترسان له‌لای‌ منداڵ‌ به‌به‌رده‌وامی‌ بوونی‌ هه‌یه‌، هه‌رگیز یاری‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌گه‌ڵ‌ مه‌كه‌ كه‌ گوایه‌ پێكه‌وه‌ وه‌حشه‌كه‌ له‌ژووره‌كه‌ ده‌رده‌كه‌ن، چونكه‌ ئه‌مه‌ ترسه‌كه‌ی‌ زیاد ده‌كات‌و دڵنیای‌ ده‌كات له‌وه‌ی‌ به‌ڵێ‌ وه‌حشێك له‌ژووره‌كه‌یدا هه‌بووه‌، له‌جیاتی‌ ئه‌وه‌ په‌رده‌ی‌ ژووره‌كـــــه‌ لاببه‌و گڵۆپه‌كان دابگیرسێنه‌و سه‌یری‌ ناو كانتۆرو ژێر شته‌ شاراوه‌كان بكه‌و دڵنیای‌ بكه‌ره‌وه‌ كه‌ هیچ شتێكی‌ نائاسایی‌ بوونی‌ نییه‌، هه‌میشه‌ تێی‌ بگه‌ێنه‌ كه‌ تۆ خۆشت ده‌وێت‌و هه‌موو كاتێك ئاماده‌ی‌ پارێزگاریی‌ لێبكه‌یت.

توڕه‌یی‌
له‌سه‌ره‌تاوه‌ كه‌ منداڵ‌ توڕه‌ ده‌بێت زیاده‌ڕه‌وی‌ به‌و هه‌سته‌یه‌وه‌ ده‌كات، بۆ نموونه‌ كه‌ پێی‌ ده‌ڵێیت ناهێڵم له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ ماڵه‌كه‌ سواری‌ پایسكیل ببیت، زۆر توڕه‌ ده‌بێت‌و خۆی‌ ده‌كێشێت به‌زه‌ویداو هاوار ده‌كات، ئه‌گه‌ر یه‌كسه‌ر له‌سه‌ر ئه‌مه‌ سزاتدا ئه‌وا ئه‌و توڕه‌ییه‌ی‌ زیاتر ده‌كه‌یت، له‌جیاتی‌ ئه‌وه‌ ورده‌ ورده‌ فێری‌ بكه‌ كه‌ هێور ببێته‌وه‌و به‌و شێوه‌یه‌ توڕه‌یی‌ ده‌رنه‌بڕێت، هه‌رگیز مه‌هێڵه‌ توڕه‌بوونــــه‌كه‌ی‌ كارێكت پێبكات كه‌ هه‌ڵه‌یه‌، بۆ نموونــــــــه‌ ده‌كرێت كه‌ ته‌واوبوو له‌گریانه‌كه‌ی‌ به‌ده‌نگێكی‌ ئارام پێی‌ بڵێیت: راسته‌ تۆ توڕه‌بوویت‌و زۆر گریایت، به‌ڵام ئه‌مه‌ وا له‌من ناكات رای‌ خــــۆم بگۆڕم‌و سوورم له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ نابێت به‌پایسكیله‌كه‌وه‌ بچیته‌ ده‌ره‌وه‌.

ئاويزة

خراپ بوونی قژ لە ڕەگەوە دەست پێدە کات

ە%٩٠ ی مرۆفەکان لە تە مەنی ١٨-٤٥ ساڵیدا تووشی کرێشی سەر دە بن زانایان لەم بوارەدا هۆکارەکەی بۆ جۆرێك لە ئینتیهاب دە گەڕێننەوە ئەوەش زیاتر لە پێستی چەوردا دەردە کەوێت زاناکان ئامۆژگاری ئەوە مان دە کەن کە خواردنی شیرەمەنی کەم بکرێتەوە لە لایەن ئەو کە سانەی کە پێستی دەریان چەورە بۆ چارە سەری کۆتایی هینان بە کڕێش دە توانیت شامپۆی فورفلاکی ویچی سکایلەر تاقی بکەیتەوە هەروەها شامپۆی نیزوراڵ تاقی بکەرەوە کە توانایەکی بێهاوتای هەیە لە ناوبردنی کڕێش

ئینتیهابی پێست

چەوری کە زۆر جار بە ئیکزیما ناو دە برێت کە بە حاڵە تێك لە حاڵەتە کانی کڕێش سەر دا دە نرێت لە بەر ئەوە لە کاتی شۆردنی سەردا نابێت بە هێزەوە پێستی دەر مان بشۆین و خواردنی شیر مەنییەکان کەم بکە ینەوە

ئاويزه