لیك كه‌ له‌لایه‌ن لیكه‌ڕژێنه‌كانه‌وه‌ له‌ناو ده‌مدا ده‌رده‌درێت، رۆڵێكی گرنگی هه‌یه‌ له‌پاككردنه‌وه‌و لابردنی پاشماوه‌ی خواردن له‌ناو ده‌مدا. ده‌م وشكی كاتێك رووده‌دات كه‌ لیكه‌ڕژێنه‌كان به‌شێوه‌یه‌كی باش كارنه‌كه‌ن، له‌به‌رئه‌وه‌ی زۆرێك له‌وده‌رمانانه‌ی كه‌پێویستیان به‌ڕه‌چه‌ته‌ نییه‌ بۆ وه‌رگرتنیان (وه‌ك حه‌بی ئازار شكێن و كۆمه‌ڵه‌ حه‌بێكی دیكه‌)، هه‌روه‌ها ئه‌و ده‌رمانانه‌ی پێویستیان به‌ره‌چه‌ته‌ هه‌یه‌ كه‌ پێویسته‌ له‌لایه‌ن پزیشكی پسپۆڕه‌وه‌ بنووسرێت، خواردنیان هۆیه‌كی سه‌ره‌كین بۆ تووشبوون به‌وشكبوونی ده‌م، له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌شدا چه‌ند نه‌خۆشییه‌كی وه‌ك (شه‌كره‌و پاركین سۆن و سجۆگرین) كه‌ جۆره‌ نه‌خۆشییه‌كن و ده‌بێته‌هۆی وشكبوونه‌وه‌ی چاوو ده‌م، كه‌ كارده‌كه‌نه‌ سه‌ر كاركردنی لیكه‌رژێنه‌كان.
یه‌كێك له‌هۆیه‌كانی دیكه‌ی تووشبوون به‌ نه‌خۆشی وشكبوونی ده‌م به‌كارهێنانی چه‌ند چاره‌سه‌رێكی نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌یه‌ كه‌ زیان به‌و ده‌ماره‌ هه‌ستیارییه‌كان ده‌گه‌یه‌نن و ده‌بنه‌ هۆی وشكبوونه‌وه‌ی ده‌م، ده‌ردانی لیك له‌لایه‌ن لیكه‌رژێنه‌كانه‌وه‌ پێوسیتی به‌مێشك هه‌یه‌ ت كه‌ فه‌رمان به‌ده‌ركردنی بدات، بۆیه‌ هه‌ر نه‌خۆشییه‌ك یان كه‌م و كورتییه‌ك كاربكاته‌سه‌ر ئه‌و به‌شه‌ی مێشك ده‌بێته‌هۆكارێ بۆ وشكی ده‌م، جگه‌ له‌وه‌ش پیربوونی مرۆڤ ده‌بێته‌ هۆكارێك بۆ كه‌م بوونه‌وه‌ی توانای ده‌ردانی لیكه‌رژێنه‌كان، هه‌روه‌ها خه‌مۆكی و قه‌له‌قی هۆكارێكی دیكه‌ی وشكبوونی ده‌من، ئه‌گه‌ر وشكی ده‌م چاره‌سه‌ر نه‌كرێت ده‌بێته‌ هۆی هه‌وكردنی لیكه‌رژێنه‌كانی ده‌م یان زمان به‌هۆی زیادبوونی به‌كتریا له‌و جێگایانه‌دا.
هۆكاره‌سه‌ره‌كییه‌كانی
*به‌سالاچوون
*كارگه‌رییه‌كی لاوه‌كی چاره‌سه‌ركردنی نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌.
*ده‌رمان
*پرخه‌ پرخ كردن و ده‌م كردنه‌وه‌ له‌كاتی خه‌ودا.
*جگه‌ره‌ كێشان
ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ی ده‌بنه‌هۆی وشكبوونی ده‌م
*نه‌خۆشی بیرچوونه‌وه‌.
*شه‌كره‌.
*پاركینسۆن.
*سجۆگرین.
* Systemic lupus erythematosus نه‌خۆشییه‌كه‌ كه‌له‌شی مرۆڤ هێرش ده‌كاته‌ سه‌رخانه‌كانی خۆی.
نه‌خۆشییه‌ ترسناكه‌كان
له‌هه‌ندێك كاتدا وشكی ده‌م نیشانه‌یه‌كه‌ بۆ حاڵه‌تێكی مه‌ترسیدار كه‌مه‌ترسی هه‌یه‌ له‌سه‌ر ژیانی مرۆڤه‌كه‌:
*كاریگه‌ری پێچه‌وانه‌ی ده‌رمان.
*هه‌وی قورس.
ئه‌گه‌ر ده‌مت وشك بێت مه‌ترسیت هه‌یه‌ تووشی چی بیت؟
*هه‌وی پووك.
*بلاوبوونه‌وه‌ی هه‌و.
*له‌ده‌ستدانی ددان.
*كلۆربوونی ددان.
*نه‌خۆشه‌كه‌ كێشه‌ی ده‌بێت له‌ له‌ده‌م كردنی تاقمدا.
نیشانه‌كانی وشكی ده‌م
*هه‌ستكردن به‌وشكی ده‌م sticky feeling.
*هه‌ستكردن به‌تینوویه‌تییه‌كی به‌رده‌وام.
*كزانه‌وه‌ی ده‌م، كزانه‌وه‌ یان قلیشانی پێست له‌ده‌وری ده‌م و قڵیشانی لێو.
*هه‌ست كردن به‌وشكی قورگ.
*هه‌ست كردن به‌سووتانه‌وه‌ی ده‌م به‌تایبه‌تی زمان.
*سووربوونه‌وه‌و وشك بوون و ساف بوونی زمان.
*به‌ئاسانی قسه‌ نه‌كردن، تام نه‌كردن، گرانی شت قوتدان و جووین.
*گڕبوونی ده‌نگ و وشك بوونه‌وه‌ی ناوپۆشی لوت.
*بۆنی ناخۆشی ده‌م.
چاره‌سه‌ركردنی وشكی ده‌م
هه‌ركاتێك هه‌ستت به‌وشكی ده‌م كرد سه‌ردانی پزیشك بكه‌، ئه‌و ده‌توانێت هۆكاری ده‌م وشكییه‌كه‌ت بدۆزێته‌وه‌و چاره‌سه‌ری بكات. ئه‌گه‌ر وا هه‌ست ده‌كه‌ی خواردنی ده‌رمانێك بووبێته‌ هۆی ده‌م وشكییه‌كه‌ت سه‌ردانی پزیشكه‌كه‌ت بكه‌ تا جۆری ده‌رمانه‌كه‌ یان رێژه‌كه‌یت بۆ بگۆڕێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌توانیت غه‌رغه‌ره‌یه‌كی ده‌م به‌كاربێنیت بۆ ئه‌وه‌ی ده‌مت به‌ته‌ڕی بهێڵێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ یارمه‌تی نه‌دایت وشكی ده‌م چاك بێت، ده‌توانیت ده‌رمانێكی تایبه‌تی به‌كاربهێنیت تایارمه‌تی ده‌ردانی لیك بدات، كه‌ Salagen یه‌كێكه‌ له‌و ده‌مانانه‌.
له‌و خالانه‌ی تر كه‌یارمه‌تیی ده‌ردانی لیك ده‌ده‌ن:
*هه‌وڵبده‌ رێژه‌یه‌كی زۆر ئاو بخۆیته‌وه‌، چونكه‌ یارمه‌تیت ده‌دات ده‌مت به‌ته‌ڕی رابگرێت.
*ددانه‌كانت بپارێزه‌ له‌مه‌ترسییه‌كانی وشكی ده‌م، به‌شۆردنیان به‌هه‌ویری ددان كه‌مادده‌ی فلۆرایدی تیایه‌، سه‌ردانی پزیشكی ددان بكه‌ به‌شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام.
*له‌ڕێی لوته‌وه‌ هه‌ناسه‌ به‌، تاده‌توانیت له‌رێی ده‌مه‌وه‌ هه‌ناسه‌ مه‌ده‌.
*به‌كارهێنانی ئه‌و ماددانه‌ی كه‌بێ ره‌چه‌ته‌ش ده‌توانرێت به‌كاربێت بۆ جێگرتنه‌وه‌ی لیك كه‌پێیان ده‌وترێ لیكی ده‌ستكرد.

كوردستانى نوئ